فخر الدين ابراهيم همدانى ( عراقى )
44
كليات ( فارسى )
ديده و در كتاب « سير العارفين » خود ذكرى از آن كرده است . محمد حامد بن فضل اللّه جمالى مؤلف سير العارفين در 10 ذىالقعدهء 942 درگذشته است و ناچار در نيمهء اول قرن دهم سفرى به سوريه كرده و بدين گونه قبر عراقى تا اين زمان هنوز در دمشق معروف بوده است . در پايان سخن ضرور مىنمايد در نكتهء ديگرى كه دربارهء عراقى هست نيز بحثى بكنم و آن اينست كه آقاى دكتر عبد الحسين نوايى در مقالهاى كه درين زمينه در مجلهء يادگار چاپ كرده دربارهء نام عراقى چنين نوشته است : « گويا عراقى اسم بوده نه نسبت و مورخين و صاحبان تذكرههاى قديمى همه جا از او به عراقى ياد كردهاند ( معجم الالقاب خطى نسخهء عكسى متعلق بجناب آقاى اقبال در ذيل لقب فخر الدين ) ايضا ( مجمل فصيحى خوافى ) اينكه در بعضى كتب مثل حبيب السير او را فخر الدين ابراهيم بن شهريار ( رجال حبيب السير 34 - 36 ) خوانده ظاهرا سهو است و مؤلف ندانسته كه كلماتى مانند « عراقى » خود اسم مىتواند بود چنان كه نام عدهاى از رجال مانند پدر شهيد اول « مكى » مىباشد » . اين مطلب درست نيست . نخست آنكه در رجال حبيب السير كه آقاى دكتر نوايى خود آن را چاپ كرده و در ص 34 كه نام عراقى هست مطلقا ذكرى از نام پدر او نيست و تنها چنين آمده « فخر الدين ابراهيم است كه بشيخ عراقى اشتهار دارد » . ديگر آنكه همه جا دربارهء وى نوشتهاند نام او ابراهيم و عراقى تخلص او بوده و چنان كه گذشت برخى حتى گفتهاند كه اين تخلص را شهاب الدين سهروردى به او داده است ، هر چند كه به دلايل ثابت كردهام انتساب او بشهاب الدين سهروردى و ورود او در حلقهء مريدان وى مشكوكست با اين همه كسانى كه اين مطلب را گفتهاند مىدانستهاند كه كلمهء عراقى نامى نبوده كه پدر و مادر برو نهاده باشند و تخلصى شاعرانه است كه يا خود اختيار كرده و يا ديگرى به او پيشنهاد كرده است . اما نام پدر شهيد اول يعنى ابو عبد اللّه محمد بن جمال الدين مكى بن شمس الدين محمد بن حامد بن احمد دمشقى عاملى جزينى نبطى متولد در 734 و مقتول در روز پنجشنبهء 9 جمادى